KÜLTÜR

Günlük hayatımızda kullandığımız öyle kelime ve kavramlar var ki bunların arka planını hiç düşünmüyoruz, düşünmek aklımıza bile gelmiyor.

Suheyb hocamızla Cemil Meriç'in kültürden irfana adlı eserini okuduk ve değerlendirmesini yaptık. Bu değerlendirmeden birkaç notu sizinle paylaşmak istiyorum.

Kültür dilimizde Namık Kemal tarafından kullanılan "Hars" ile ifade edilmişti. Dönemin yazarlarınca ilk önce garipsense de daha sonra kabul görülmüş ve kullanılmıştır.

Ancak bu kelimenin arka planında şöyle bir anlayış yatmaktadır: "Hars" toprağı ekmek, geliştirmek manasına gelmekte.
Yani insanlar ilk ortaya çıktığı dönemlerde hep hayvancılıkla uğraşmışlar, daha sonra insanalar tarımı keşfettiler ve yerleşik hayata geçtiler.

Yerleşik hayata geçtikten sonra her şeyi kendileri üretti ve geliştirdi. Yerleşik hayat beraberliği, beraberlik iş bölümünü, iş bölümü devleti zorunlu kıldı.

Bununla beraber devlet söylemler geliştirdi, söylemler kurumları ve bunlarla beraber örf-adet ve dinler gelişti. 

Yani her şey insanın bir ürünüdür. Din de insanın ortaya koyduğu  ve zaman içinde geliştirdiği bir kurumdur. İnsan aklı her şeye yeter ve tanrıya ihtiyacı yoktur demektir.

Daha sonra yüksek kültür ve popüler kültür ayrımını yaptık. Yüksek kültür daha elit tabakaya hitap eden herkesin elde edemeyeceği makam, davranış ve düşünceyi ifade eder. Buna sanat müziğini dinlemeyi örnek olarak verebiliriz.

Popüler kültür ise, halkın çoğunluğuna hitap eden ve üst kültüre göre daha aşağı bir kültürü ifade etmektedir.

Popülerin kelime manası zaten geneldir.

Ancak şöyle bir tehlike vardır: Popüler kültür günümüzde kapitalizmin etkisi ve desteğiyle üst kültüre ait özellikleri popüler kültüre indirgemekte ve bir meta olarak kullanmaktadır.

Buna örnek olarak mağazalarda Beethoven müziğinin dinletilmesi ve daha fazla alışveriş yapılmasını sağlanmasıdır. Yani üst kültürün dinlediği müzik burada kapitalizmin bir metası olmuştur. Dinleyenlerin çoğu da bunun farkında değiller. 

Ancak günlük dilde kullandığımız kültür kelimesinin böyle bir arka planı yoktur. Bu arka planı genellikle akademik dilde görüyoruz. Bizlerde akademik dilde buna dikkat etmeli ve bunun yerine  İbn Haldun'un "Umran" kelimesini kullanmalıyız. 

selam ve duayla